Zamek Krzyżtopór to bez wątpienia jedne z najbardziej fascynujących i tajemniczych ruin w Polsce. Jeśli planujecie wycieczkę w Świętokrzyskie, ten punkt absolutnie musi znaleźć się na Waszej liście. Zanim powstał Wersal, to właśnie ta polska rezydencja była największym kompleksem pałacowym w Europie! Dlaczego warto tu przyjechać i jak zaplanować zwiedzanie? Zebraliśmy dla Was wszystkie najważniejsze informacje praktyczne.
Województwo świętokrzyskie obfituje w zamki i pałace, ale to właśnie ruiny zamku Krzyżtopór w Ujeździe robią największe wrażenie. My byliśmy zachwyceni jego rozmiarem i historią, która wręcz emanuje z potężnych, kamiennych murów.
Zamek Krzyżtopór inspirowany kalendarzem
Nazwa „Krzyżtopór” nie jest przypadkowa i stanowi klucz do zrozumienia intencji fundatora. To połączenie krzyża (symbolu wiary katolickiej i przywiązania do Kościoła) oraz topora (herbu rodu Ossolińskich). Zresztą, oba te potężne, wyrzeźbione w kamieniu symbole do dziś witają turystów na głównej bramie wjazdowej.
Fundator zamku, wojewoda sandomierski Krzysztof Ossoliński, był człowiekiem niezwykle ambitnym i zamożnym. Chciał stworzyć rezydencję, która przyćmi wszystko, co do tej pory zbudowano na ziemiach polskich. Budowa tego gigantycznego pałacu w typie palazzo in fortezza trwała ponad 20 lat (1621–1644), a za projekt odpowiadał najprawdopodobniej włoski architekt Wawrzyniec Senes (Lorenzo Senes). Mówi się, że Ossoliński wydał na budowę równowartość 30 milionów ówczesnych złotych, co całkowicie wydrenowało jego majątek.
Niestety, jego fundator nie nacieszył się nim długo. Ossoliński zmarł zaledwie rok po ukończeniu budowy, a sam zamek szybko wpadł w ręce Szwedów podczas potopu, co zapoczątkowało jego powolny, brutalny upadek.
To, co najbardziej przyciąga uwagę turystów, to niesamowita symbolika architektoniczna obiektu. Zamek Krzyżtopór został zbudowany na wzór kalendarza:
– 4 wieże symbolizują cztery pory roku,
– 12 sal balowych to miesiące w roku,
– 52 pokoje odpowiadają liczbie tygodni,
– 365 okien (oraz jedno dodatkowe, zamurowane, odsłaniane w latach przestępnych) to liczba dni w roku.
Na tym jednak nie koniec architektonicznych cudów. Legenda głosi, że w jednej z wież, nad reprezentacyjną salą jadalną, znajdowało się ogromne akwarium z egzotycznymi rybami. Szklany strop pozwalał biesiadnikom podziwiać przepływające nad ich głowami morskie stworzenia, co w XVII wieku musiało robić na gościach absolutnie piorunujące wrażenie!
Równie imponujące były zamkowe stajnie, zlokalizowane w mrocznych podziemiach. Podobno konie jadły tam z marmurowych żłobów, a dzięki systemowi specjalnych kryształowych luster, do pomieszczeń bez okien docierało rozproszone światło dzienne. Do tego stajnie zaprojektowano tak genialnie pod kątem akustyki, że zwierzęta nie słyszały siebie nawzajem, co zapewniało im spokój.
Zwiedzanie Zamku Krzyżtopór – jak zaplanować trasę?
Obiekt jest ogromny, dlatego na wizytę warto zarezerwować sobie minimum 2-3 godziny. Włodarze zamku świetnie przygotowali teren dla turystów, wyznaczając kilka różnokolorowych tras zwiedzania. Możecie wybrać jedną z nich lub – tak jak my – po prostu zagubić się w labiryncie korytarzy, przechodząc płynnie z jednej do drugiej.
Na terenie obiektu można skorzystać z bezpłatnej aplikacji mobilnej przedstawiającej 12 punktów przedstawiających wizualizację obiektu, dzięki której można zobaczyć jak Zamek Krzyżtopór w Ujeździe wyglądał w dobie świetności.
Oto co czeka na Was na miejscu:
Trasa zielona (zwiedzanie bastionów)
To prawdziwa gratka dla fanów architektury obronnej. Spacerując po rozległych wałach ziemnych i pięciu potężnych bastionach (noszących ciekawe nazwy, m.in. Smok, Szary Mnich czy Korona), doskonale widać zamysł militarny obiektu. Z tej perspektywy ruiny prezentują się niezwykle majestatycznie – to właśnie stąd zrobicie najlepsze, szerokie zdjęcia obejmujące całą bryłę pałacu oraz pozostałości dawnych, włoskich ogrodów.
Trasa żółta (piwnice i stajnie)
Zdecydowanie nasza ulubiona. Zejście do mrocznych, chłodnych podziemi robi kolosalne wrażenie. To właśnie tu mieszczą się imponujące zamkowe stajnie, w których – według relacji – konie jadły z marmurowych żłobów, a wnętrza doświetlano specjalnym systemem luster. Szlak prowadzi także do podziemnej cysterny z zamkowym źródłem. Krążą legendy, że tutejsza woda ma doskonały smak i właściwości lecznicze.
Trasa granatowa i niebieska (oficyny i pałac)
Te szlaki poprowadzą Was przez serce dawnej rezydencji. Zobaczycie dawne pokoje gościnne, słynną wieżę ośmioboczną oraz najbardziej reprezentacyjne części zamku: dawną salę balową i jadalną. Trasa poprowadzi Was również przez zjawiskowy dziedziniec eliptyczny z bogato zdobioną fasadą. Charakteryzuje się on świetną akustyką i wręcz matematyczną symetrią – to absolutnie idealne miejsce na perfekcyjne, instagramowe kadry.
Trasa błękitna (źródło i ogrody)
Krótki, ale niezwykle urokliwy odcinek, który poprowadzi Was z poziomu parteru, tuż za dziedzińcem eliptycznym, w dół do wieży ośmiobocznej i w stronę zewnętrznych ogrodów zamkowych.
Trasa czerwona
To specjalny, wymagający wariant trasy podziemnej z bardzo niskim stropem. Koniecznie weźcie ze sobą dobre latarki, ponieważ panują tu egipskie ciemności. Przejście tym mrocznym korytarzem wymaga zgięcia karku, ale gwarantuje niesamowity klimat i lekką gęsią skórkę!
Informacje praktyczne – Cennik, parking
Gdzie zaparkować?
Bezpośrednio pod zamkiem znajduje się duży, darmowy parking dla samochodów osobowych i autokarów. W sezonie letnim w weekendy może być tłoczno, dlatego polecamy przyjechać z samego rana – zyskacie lepsze światło do zdjęć i unikniecie wycieczek szkolnych.
Godziny otwarcia
- w sezonie turystycznym od 1 kwietnia do 31 sierpnia od 8.00 do 20.00
- w sezonie turystycznym od 1 września do 31 października od 8.00 do 18.00
- poza sezonem turystycznym od 1 listopada do 28 lutego w godzinach od 8.00 do 16.00
- poza sezonem turystycznym od 1 marca do 31 marca w godzinach od 8.00 do 18.00
Bilety i cennik – ile kosztuje wstęp do Zamku Krzyżtopór?
Bilety bez problemu kupicie w kasie przed wejściem. Warto również regularnie zaglądać na oficjalną stronę internetową zamku, by upolować terminy na nocne zwiedzanie z przewodnikiem. To zupełnie inny, magiczny poziom doświadczania tego miejsca, często wzbogacony o klimatyczne oświetlenie i mrożące krew w żyłach legendy!
Aktualne stawki za wejście na teren ruin dostępne są tutaj:
- Bilet normalny: 22 zł
- Bilet ulgowy: 19 zł (przysługuje m.in. uczniom i studentom do 26. roku życia, emerytom, rencistom, kombatantom oraz osobom z niepełnosprawnościami po okazaniu odpowiedniego dokumentu).
Podsumowanie – Czy warto przyjechać do Zamku Krzyżtopór w Ujeździe?
Zdecydowanie tak! Zamek Krzyżtopór to miejsce, w którym historia spotyka się z potęgą wyobraźni. Rozmach budowli robi kolosalne wrażenie, a mroczne, podziemne stajnie i piękne dziedzińce to raj dla miłośników fotografii i historii. To również świetny punkt wypadowy do dalszego eksplorowania Gór Świętokrzyskich czy pobliskiego Sandomierza.
Dodaj komentarz